Đánh giá hiện trạng quần thể bò biển và hệ sinh thái cỏ biển tại Côn Đảo

Đoạn đường ra sân bay Cỏ Ống ở đảo lớn Côn Sơn © Uy Nguyen 

Bò biển, tên tiếng Anh là Dugong, có tên khoa học là Dugong dugon, là loài thú biển quý hiếm và phụ thuộc vào công tác bảo tồn. Dugong sinh sống ở vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới gần bờ. VQG Côn Đảo (biển Đông) và đảo Phú Quốc (vùng biển phía Tây Việt Nam) là hai nơi duy nhất hiện tại vẫn còn ghi nhận dugong xuất hiện. VQG Côn Đảo có diện tích bảo tồn biển khoảng 14.000 ha và diện tích vùng đệm trên biển là 20.500 ha. Nghiên cứu gần nhất vào năm 2002 báo cáo 33 trường hợp nhìn thấy dugong tại đây. Kể từ năm 2002, chưa một nghiên cứu có hệ thống nào khác được thực hiện để đánh giá tình trạng quần thể này. Thảm cỏ biển phong phú quanh VQG Côn Đảo được cho là nơi dugong kiếm ăn. Nhưng đến hiện tại, chưa rõ liệu khu vực VQG Côn Đảo là nơi dugong dùng để kiếm ăn hay được dugong sử dụng cho mục đích khác (chẳng hạn như tìm bạn tình, nghỉ ngơi hay giao tiếp giữa các cá thể). Điều này khiến một số khu vực kiếm ăn hoặc trú ẩn tiềm năng của dugong quanh đảo bị bỏ sót và không được bảo vệ.


Đánh bắt thủy sản, phổ biến nhất là lưới câu và lưới cào, vẫn diễn ra thường xuyên trên các thảm cỏ biển ở Côn Đảo. Ngoài ra, lưỡi câu, mảnh lưới bị cắt bỏ bởi ngư dân cũng là mối hiểm họa lớn cho dugong. Từ tháng 7 đến 8 năm 2018, hai cá thể dugong đã chết tại Côn Đảo. Kết quả giám định phát hiện vết thương do mắc vào dây thừng ở đuôi của một cá thể, và một lưỡi câu trong dạ dày cá thể còn lại, nhiều khả năng bị dugong nuốt vào khi gặm cỏ biển. Với số lượng ít ỏi tại Côn Đảo, mất mát 02 cá thể trong vòng hai tuần tạo ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự tồn tại của quần thể dugong ở đây.

Một cá thể dugong mắc cạn vào rạng sáng ngày 08/03/2018 tại Côn Đảo © Uy Nguyen 

Do thiếu dữ liệu liên quan đến dugong tại Côn Đảo, công tác bảo tồn loài này sẽ tiếp tục gặp khó khăn trong việc tập trung nguồn lực giới hạn cho các hoạt động quan trọng. CBES áp dụng phương pháp tiếp cận đa ngành để điều tra dữ liệu sinh thái của dugong tại quần đảo Côn Đảo. Hai phương pháp chính được sử dụng là giám sát dấu ăn và phỏng vấn cộng đồng

Mục tiêu cụ thể của dự án gồm: (1) đánh giá sự xuất hiện theo không gian và thời gian của dugong tại Côn Đảo; (2) điều tra dugong hoạt động ra sao tại vùng biển VQG Côn Đảo; và (3) xác định những điểm nóng đề bảo tồn dugong quanh VQG Côn Đảo.

>